De angst voor het onbekende
Als stervensbegeleider ontmoet ik soms mensen die bang zijn voor de dood.
Niet altijd voor het sterven zelf, maar voor wat daarna komt. De onzekerheid van niet weten wat je te wachten staat. Is er iets na de dood? En zo ja, wat dan? Ben je daar alleen? Of zijn er misschien mensen die op je wachten? Kom je je overleden huisdier daar weer tegen?
Het zijn vragen waarop niemand met zekerheid antwoord kan geven.
Ik merk dat die onzekerheid mensen behoorlijk kan bezighouden. En het zet mij aan het denken.
Hoe kan ik iemand die bang is voor de dood helpen om meer rust te vinden? Wat kan ik betekenen wanneer iemand worstelt met vragen waarop ook ik het antwoord niet weet?
Zelf sta ik namelijk heel anders tegenover de dood.
Ik heb het diepe vertrouwen dat wanneer mijn leven ten einde komt, mijn ouders op mij wachten. Dat ik niet alleen zal zijn, maar met liefde ontvangen zal worden.
Dat vertrouwen is niet zomaar ontstaan.
Ontmoetingen met mijn ouders
Het fenomeen mediumschap is voor mij niet nieuw. Lang geleden bezocht ik regelmatig Kees. Hij legde de tarotkaarten, las mijn horoscoop en kon contact leggen met dierbare overledenen. Zo hoorde ik voor het eerst van mijn vader hoe trots hij op me is.
En de afgelopen jaren ben ik een aantal keer bij medium Mandy van Spirit Colour geweest.
Tijdens die readings heb ik naar mijn beleving contact gehad met mijn overleden ouders. Ontmoetingen die me niet alleen ontroerden, maar me ook heel waardevolle inzichten hebben gegeven.
Zo heb ik me jarenlang afgevraagd of ik eigenlijk wel bij de uitvaart van mijn vader aanwezig was geweest. Ik was zes toen hij overleed en kon me er niets van herinneren. Niemand kon of wilde me een duidelijk antwoord geven. Het onderwerp leidde zelfs tot spanningen binnen de familie.
Tijdens een reading bij Mandy kreeg ik onverwacht een antwoord. Mijn vader vertelde, via Mandy, dat ik niet bij de uitvaart was geweest omdat mijn ouders samen hadden besloten dat ik daar nog te jong voor was.
Wat die ervaring voor mij zo bijzonder maakte, was dat ik Mandy nooit iets over deze vraag had verteld. Ze wist niet dat ik er al jarenlang mee rondliep.
Een andere keer kreeg ik een boodschap die minstens zoveel voor me betekende.
Mijn moeder liet me weten dat het niet mijn taak was om mijn zussen bij elkaar te houden.
Blijkbaar had ik mezelf die verantwoordelijkheid opgelegd. En ineens kreeg ik als het ware toestemming om dat los te laten.
Dat heeft me ontzettend veel rust gegeven.
Bij mijn eerste bezoeken was het vooral mijn vader die zich liet zien. Na het overlijden van mijn moeder ervoer ik ook haar aanwezigheid. En tijdens mijn laatste reading bij Mandy was zelfs mijn oma, de moeder van mijn moeder, er voor het eerst bij.
Voor mij zijn het bijzondere, liefdevolle ervaringen geweest. Ervaringen die mijn vertrouwen in een weerzien na de dood hebben versterkt.
Ik weet dat niet iedereen in mediumschap gelooft. En ik verwacht ook niet dat iedereen mijn ervaringen op dezelfde manier zal begrijpen.
Maar voor mij hebben deze ontmoetingen veel betekend. Ze hebben me geholpen antwoorden te vinden, dingen los te laten en met vertrouwen naar mijn eigen sterfelijkheid te kijken.
Een ontmoeting bij Pluk
Onlangs nam ik met Huis Hecate deel aan een open dag bij Pluk. Verschillende ondernemers kregen daar de gelegenheid om hun praktijk en werkzaamheden onder de aandacht te brengen.
Daar ontmoette ik Eline.
Eline is medium en heeft haar eigen praktijk. Ze is nog jong, maar wat me meteen opviel, was de rust die ze uitstraalt.
We raakten met elkaar in gesprek. Er was iets in haar uitstraling waardoor ik me direct op mijn gemak voelde.
En hoewel ik haar werk nog niet persoonlijk had ervaren, voelde ik eigenlijk meteen vertrouwen.
We spraken af dat ik een keer bij haar langs zou komen voor een reading.
Deze keer neem ik een andere vraag mee
Natuurlijk was ik nieuwsgierig naar wat een reading bij Eline me persoonlijk zou brengen. Ik keek ernaar uit om opnieuw te ervaren of ik contact met mijn ouders zou voelen.
Maar deze keer hield me ook een andere vraag bezig.
Hoe kan ik mensen helpen die bang zijn voor de dood?
In mijn werk als stervensbegeleider ontmoet ik mensen die zich bewust zijn van hun naderende levenseinde. En hoewel de dood voor ieder mens iets anders betekent, kan de angst voor het onbekende groot zijn.
Wat zou het fijn zijn als iemand die zo bang is, iets van de rust zou kunnen ervaren die ik zelf voel.
Niet omdat ik mijn overtuigingen aan iemand anders wil opleggen. Iedereen heeft zijn eigen geloof, twijfels en ideeën over wat er na de dood gebeurt.
Maar ik vraag me af of de ervaringen en inzichten van iemand als Eline iets kunnen betekenen voor mensen die worstelen met die angst.
Kan het idee dat de verbinding met onze dierbaren misschien niet ophoudt bij de dood troost bieden?
En hoe kun je daar als stervensbegeleider op een zorgvuldige manier ruimte voor maken, zonder voor een ander in te vullen wat waar is of wat diegene zou moeten geloven?
Dat waren vragen die ik graag met Eline wilde onderzoeken.
Een onbekende vrouw in een leunstoel
Vandaag was het zover. Ik zat bij Eline aan tafel.
Ik vertelde haar over mijn werk als stervensbegeleider en de vraag die me bezighoudt:
Hoe kan ik mensen die bang zijn voor de dood helpen om meer rust en vertrouwen te vinden? En is er vanuit het hiernamaals iets wat mij daarbij kan helpen?
We praatten even en vervolgens nam Eline een moment om zich af te stemmen.
Al snel beschreef ze een oudere dame, zittend in een prachtige leunstoel in een schemerige kamer. De vrouw keek door het raam, alsof ze ergens op wachtte. Aan haar voeten zat een hondje.
Eline beschreef een sfeer van verdriet, maar ook van berusting. De vrouw leek te voelen dat het einde nabij was en dat het goed was zo.
Toen werd er zachtjes op de deur geklopt.
‘Het is tijd.’
De vrouw leek er klaar voor.
We hadden allebei geen idee wie ze was. Ik herkende niemand in haar beschrijving.
Gaandeweg ontstond bij Eline het beeld dat deze vrouw niet iemand uit mijn verleden was, maar iemand die op dat moment aan het einde van haar leven stond. Alsof ze er was om me iets te laten zien over het sterven zelf.
Dat vond ik bijzonder. Ik was immers gekomen met een vraag over mensen die bang zijn voor de dood. En nu ging het niet over de angst, maar over iemand die rust leek te hebben gevonden.
Of deze vrouw werkelijk bestaat, en wat de betekenis van dit beeld precies is, weet ik niet. Maar het gesprek dat eruit voortkwam, zette me aan het denken.
Je hoeft het niet alleen te doen
Tijdens onze ontmoeting spraken Eline en ik anderhalf uur lang over leven, sterven, vertrouwen en mijn werk als stervensbegeleider.
Eline vertelde dat ik er volgens haar niet alleen voor sta. Dat er vanuit het hiernamaals hulp en ondersteuning is.
Die gedachte is mij vertrouwd. Ik voel me verbonden met mijn overleden dierbaren en put daar zelf veel vertrouwen uit.
Maar wat ik vooral meeneem uit ons gesprek, is iets heel praktisch.
Als stervensbegeleider hoef ik niet overal een antwoord op te hebben.
Ik hoef niet te weten wat er na de dood gebeurt. Ik hoef iemands angst niet weg te praten. En ik hoef al helemaal niemand te overtuigen van wat ik zelf geloof.
Ik kan luisteren. Vragen stellen. Stil zijn wanneer woorden tekort schieten. En naast iemand blijven zitten, ook wanneer er onzekerheid of verdriet is. Gewoon nabij zijn.
Misschien is dat soms wel het belangrijkste wat ik kan betekenen.
De betekenis van kleine rituelen
We spraken ook uitgebreid over rituelen. Over hoe waardevol het kan zijn om samen met dierbaren bewust de laatste levensfase in te gaan.
Daarvoor zijn geen grote ceremonies nodig. Juist kleine, persoonlijke rituelen kunnen veel betekenen.
Samen een kaars aansteken. Luisteren naar muziek die bijzondere herinneringen oproept. Foto's bekijken, verhalen vertellen of woorden uitspreken die je elkaar nog graag wilt meegeven.
Misschien is er iets wat je samen wilt doen, een herinnering die je wilt vastleggen of een moment dat je bewust wilt markeren.
Het gaat niet om hoe een ritueel eruit ziet, maar om de betekenis die het heeft voor de mensen die erbij betrokken zijn.
En misschien helpt zo'n ritueel ook om de aandacht even te verleggen. Van de angst voor wat komen gaat naar de verbondenheid die er nu nog is.
Dat spreekt me enorm aan.
Want ook als we niet weten wat er na de dood gebeurt, kunnen we wel bewust vormgeven aan de tijd die eraan voorafgaat.
In het midden blijven
Aan het einde van onze ontmoeting mocht ik nog een kaart trekken.
Ik trok een kaart met de titel ‘In het midden blijven’.
Daarop stond:
‘Het leven is net een boemerang: alles komt terug naar het midden. Hecht je niet aan succes of falen, vreugde of verdriet. Blijf in het midden.’
Eline en ik keken samen naar de kaart en spraken over mijn rol als stervensbegeleider. Over het leven en de dood, en over mijn wens om mensen in die overgang bij te staan.
We kwamen uit bij het beeld van een verbinder tussen hemel en aarde. Tussen leven en dood.
Dat raakte me.
Niet omdat ik nu ineens precies weet wat mijn taak is of hoe het hiernamaals eruitziet. Maar omdat die woorden zo mooi aansloten bij wat ik met Huis Hecate probeer te doen.
Ruimte maken voor gesprekken over de dood. Voor angst en verdriet, maar ook voor liefde, herinneringen, vertrouwen en soms zelfs verlangen.
En vooral: er zijn.
Wat neem ik mee?
Ik ging naar Eline met de hoop iets te ontdekken dat mensen kan helpen die bang zijn voor de dood.
Ik kwam thuis zonder pasklaar antwoord.
Maar wel met een gedachte die me sindsdien bezighoudt.
Misschien gaat goede stervensbegeleiding niet in de eerste plaats over het vinden van antwoorden op de vraag wat er na de dood gebeurt.
Misschien begint het met ruimte maken voor de vragen zelf.
En met aandacht voor wat er in die laatste levensfase nog mogelijk is. Voor kleine rituelen, betekenisvolle momenten en de verbinding met de mensen die je liefhebt.
Voor iemand die gelooft dat overleden dierbaren wachten. Voor iemand die daar vurig op hoopt, maar twijfelt. En net zo goed voor iemand die ervan overtuigd is dat er na de dood niets meer komt.
Ieder mens brengt zijn eigen verhaal mee.
Mijn persoonlijke overtuiging geeft mij rust. Maar in mijn werk gaat het niet om mijn overtuiging. Het gaat om de mens tegenover me.
Om te luisteren naar wat diegene nodig heeft.
En om, juist wanneer het moeilijk wordt, in het midden te blijven.